By Chhelli Jagir
July 17, 2026
અગાઉ રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં જમીનના ટુકડા અંગેના નિયમોમાં તફાવત જોવા મળતો હતો. હવે સમગ્ર ગુજરાતમાં ઓછામાં ઓછી 10 ગુંઠાની મર્યાદાનો એકસમાન નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.
Tukda Dhara Gujarat : ગુજરાતમાં જમીનના ટુકડા (Fragmentation Act, 1947) સંબંધિત કાયદામાં કરવામાં આવેલા સુધારાઓને રાજ્યપાલ અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી ગઈ છે. આ સુધારાઓ અમલમાં આવ્યા બાદ રાજ્યમાં જમીનના ટુકડા, લે-વેચ અને જૂના કેસોને લઈને અમુક મહત્વના ફેરફારો જોવા મળશે. ખાસ કરીને વર્ષોથી અટવાયેલા ટુકડા ધારાના ભંગના કેસો અને જમીનના વ્યવહારો પર તેની સીધી અસર થઈ શકે છે.
Tukda Dhara 1947 : વર્ષ 1948થી થયેલા ટુકડા ધારાના ભંગ નિયમિત કરાશે
સુધારા મુજબ વર્ષ 1948થી અત્યાર સુધી ટુકડા ધારા હેઠળ થયેલા ભંગના કેસોને કોઈપણ પ્રકારની પેનલ્ટી અથવા દંડ વિના નિયમિત કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. જેના કારણે લાંબા સમયથી આવા કેસોમાં ફસાયેલા જમીન ધારકો અને ખેડૂતોને રાહત મળી શકે છે.
જમીન સંબંધિત અનેક વિવાદો અને કોર્ટ-કચેરીમાં ચાલતા કેટલાક મામલાઓ પર પણ આ નિર્ણયની અસર જોવા મળી શકે છે. જોકે, વ્યક્તિગત કેસોમાં કાયદાકીય સ્થિતિ અને અન્ય લાગુ નિયમો અનુસાર પ્રક્રિયા રહેશે.
Tukda Dhara 10 Guntha Rule : સમગ્ર ગુજરાતમાં હવે 10 ગુંઠાનો એકસરખો નિયમ
અગાઉ રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં જમીનના ટુકડા અંગેના નિયમોમાં તફાવત જોવા મળતો હતો. હવે સમગ્ર ગુજરાતમાં ઓછામાં ઓછી 10 ગુંઠાની મર્યાદાનો એકસમાન નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.
ખેડૂતો માટે જમીનની ખરીદી-વેચાણ વખતે અલગ-અલગ વિસ્તારોના નિયમોને કારણે થતી ગૂંચવણમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. જોકે, કોઈપણ જમીનનો સોદો કરતા પહેલાં સ્થાનિક મહેસૂલ કચેરી અથવા કાનૂની નિષ્ણાત પાસેથી લાગુ નિયમોની ખાતરી કરવી જરૂરી રહેશે.
Gujarat Land Rules : શહેરી વિસ્તારો પર ટુકડા ધારાનો અમલ નહીં
સુધારા મુજબ રાજ્યના શહેરી વિસ્તારોને ટુકડા ધારાની જોગવાઈઓમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે. તેના કારણે શહેરી વિસ્તારોમાં જમીનના વ્યવહારો, બિનખેતી (NA) પ્રક્રિયા અને બાંધકામ સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ પર અસર પડી શકે છે.
જો કે, શહેરી વિસ્તારોમાં અન્ય લાગુ પડતા કાયદા અને સ્થાનિક વિકાસ સત્તામંડળોના નિયમો યથાવત રહેશે.
Tukda Dhara 1947 Gujarat New Rules : ખેડૂતો માટે શું અસર થઈ શકે?
ખેડૂતો અને જમીન ધારકો માટે આ સુધારાથી નીચે મુજબની અસર જોવા મળી શકે છે.
વર્ષોથી ટુકડા ધારાના ભંગના કેસોમાં અટવાયેલા લોકોને નિયમિતીકરણની તક મળી શકે.
જમીનની લે-વેચ દરમિયાન નિયમોની સ્પષ્ટતા વધવાની શક્યતા રહેશે.
અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં અલગ નિયમોને કારણે થતી ગૂંચવણમાં ઘટાડો થઈ શકે.
જમીન સંબંધિત કેટલીક પ્રક્રિયાઓ સરળ બનવાની સંભાવના છે.
Tukda Dhara New Rules : કયા સુધારાઓને મંજૂરી મળી?
આ સુધારાઓમાં મુખ્ય મુદ્દાઓ આ પ્રમાણે છે.
રાજ્યપાલ અને રાષ્ટ્રપતિએ ટુકડા ધારા-1947માં કરાયેલા સુધારાઓને મંજૂરી આપી.
વર્ષ 1948થી અત્યાર સુધીના ટુકડા ધારાના ભંગને પેનલ્ટી વિના નિયમિત કરવાની જોગવાઈ.
સમગ્ર ગુજરાતમાં 10 ગુંઠાનો એકસમાન નિયમ અમલમાં આવશે.
શહેરી વિસ્તારોને ટુકડા ધારાની જોગવાઈઓમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા.
જમીન લે-વેચ અને અન્ય જમીન સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ પર આ સુધારાની અસર જોવા મળશે.
ખેડૂતો અને જમીન ધારકો માટે આગામી સમયમાં આ સુધારાઓના અમલીકરણ અંગે સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવનારા નિયમો અને માર્ગદર્શિકાઓ પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે. જમીન સંબંધિત કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલાં સંબંધિત મહેસૂલ કચેરી અથવા કાનૂની સલાહકારની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.