Gujarat Sugarcane Farmers Tax Relief : ગુજરાતના શેરડી ઉત્પાદક ખેડૂતો અને સહકારી ખાંડ મંડળીઓ માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા એક મહત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા વર્ષ 2007-08 થી 2014-15 દરમિયાન સહકારી ખાંડ મંડળીઓ દ્વારા ખેડૂતોને ચૂકવવામાં આવેલા શેરડીના ભાવો (Sugarcane Prices) ને સત્તાવાર રીતે મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

ગુજરાત સરકારના આ વહીવટી નિર્ણયને કારણે ભૂતકાળમાં કેન્દ્રીય આવકવેરા વિભાગ (Income Tax Department) દ્વારા ઊભી કરાયેલી અંદાજિત 1500 કરોડની ઇન્કમટેક્સ ડિમાન્ડનો વિવાદ કાયમ માટે શાંત થાય તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણયની સીધી સકારાત્મક અસર રાજ્યની ખાંડ સહકારી મંડળીઓ અને તેની સાથે જોડાયેલા આશરે 2 લાખથી વધુ શેરડી પકવતા ખેડૂતો પર પડશે.

શું હતો સમગ્ર શેરડી ભાવ અને કરવેરા વિવાદ? (Sugarcane Tax Dispute)

સામાન્ય રીતે દેશભરમાં ખાંડ મંડળીઓ દ્વારા શેરડી પકવતા ખેડૂતોને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા એફઆરપી (Fair and Remunerative Price - FRP) મુજબ ચૂકવણી કરવામાં આવે છે. જો કે, ગુજરાતની સહકારી ખાંડ મંડળીઓ પેટા-પેદાશો (બાય-પ્રોડક્ટ્સ) જેવી કે મોલાસીસ, ઇથેનોલ અને કો-જનરેશન પ્લાન્ટના વીજ ઉત્પાદનની વધારાની આવકમાંથી ખેડૂતોને નિર્ધારિત દર કરતાં ઊંચા ભાવો ચૂકવતી હતી. આ પ્રક્રિયા સામે ભૂતકાળમાં કાયદાકીય અને ટેક્સ સબંધી પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા:

• આવકવેરા વિભાગનું વલણ: ઇન્કમટેક્સ વિભાગે ખેડૂતોને ચૂકવાયેલા આ વધારાના ભાવને મંડળીઓનો નફો (Profit) ગણી લીધો હતો.

• ટેક્સ નોટિસ: આ નફા પર ટેક્સ વસૂલવા માટે વિભાગ દ્વારા ગુજરાતની ખાંડ મંડળીઓને કરોડો રૂપિયાની ડિમાન્ડ નોટિસો ફટકારવામાં આવી હતી.

• આર્થિક બોજો: વર્ષ 2007-08 થી 2014-15 ના સમયગાળા માટે આશરે 1500 કરોડ જેટલો મોટો ટેક્સ બોજો સહકારી માળખા પર આવી પડ્યો હતો, જેનાથી ખેડૂતોના આર્થિક હિતો જોખમાયા હતા.

કેન્દ્રીય સહકાર મંત્રાલય અને ઇન્કમટેક્સ કાયદામાં સુધારો

આ જટિલ કરવેરા વિવાદના કાયમી ઉકેલ માટે વર્ષ 2023માં કેન્દ્રીય સહકાર મંત્રાલયની પહેલ હેઠળ ઇન્કમટેક્સ કાયદાની જોગવાઈઓમાં મોટો સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આ નવા નિયમ મુજબ, જો સંબંધિત રાજ્ય સરકાર જે-તે સમયગાળા દરમિયાન ખેડૂતોને ચૂકવાયેલા શેરડીના ભાવોને સત્તાવાર રીતે પ્રમાણિત કે મંજૂર કરી દે, તો તેને આવકવેરાના હેતુ માટે માન્ય ગણવામાં આવશે અને ખાંડ મંડળીઓ પરનો વધારાનો ટેક્સ નાબૂદ થઈ શકશે.

આ કાયદાકીય જોગવાઈનો અમલ કરવા માટે ગુજરાત સરકાર (Government of Gujarat) દ્વારા એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી. આ સમિતિના ટેકનિકલ અહેવાલ અને ભલામણોના આધારે આખરે વર્ષ 2007 થી 2015 સુધીના ગાળામાં ચૂકવાયેલા શેરડીના ભાવોને સત્તાવાર વહીવટી મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે.

ખાંડ ઉદ્યોગ અને ખેડૂતો પર થનારી અસરો (Benefits to Gujarat Farmers)

ગુજરાત સરકારની આ નિયમનકારી મંજૂરી મળ્યા બાદ હવે સહકારી ખાંડ મંડળીઓ પરથી લાંબા સમયથી ચાલી આવતો કાનૂની અને આર્થિક બોજો સંપૂર્ણપણે હળવો થશે.

વહીવટી સૂત્રો અને કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નિર્ણયથી ગુજરાતના સહકારી ક્ષેત્રની નાણાકીય સ્થિરતા જળવાઈ રહેશે. પરિણામે, આગામી સમયમાં મંડળીઓ ખેડૂતોને વધુ સારા ભાવ આપી શકશે અને આડકતરી રીતે શેરડી પકવતા લાખો ખેડૂતોના આર્થિક હિતોનું લાંબાગાળાનું રક્ષણ થશે.