Natural farming : ગુજરાત સરકાર દ્વારા રાજ્યના કૃષિ ક્ષેત્રમાં પરિવર્તન લાવવા અને રાસાયણિક ખેતી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે 500 પ્રાકૃતિક ખેતી ગામો તૈયાર કરવાની દિશામાં કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ પર્યાવરણની જાળવણી અને લાંબા ગાળે ખેતીના ખર્ચમાં ઘટાડો કરીને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાનો છે.

ક્લસ્ટર આધારિત અભિગમ

આ યોજના હેઠળ રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી એવા 500 ગામોની પસંદગી કરવામાં આવશે જ્યાં પ્રાકૃતિક ખેતી માટે પૂરતું વાતાવરણ અને સંસાધનો ઉપલબ્ધ હોય. આ અભિગમ દ્વારા સરકાર એક આખું ક્લસ્ટર તૈયાર કરવા માંગે છે, જેથી નીચે મુજબના પાસાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકાય:

• જમીનનું સ્વાસ્થ્ય : રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોના વધુ પડતા વપરાશને અટકાવીને જમીનની ફળદ્રુપતા પુનઃસ્થાપિત કરવી.

• સામૂહિક ખેતી : ગામના મહત્તમ ખેડૂતો એકસાથે આ પદ્ધતિ અપનાવે તે માટે પ્રોત્સાહન આપવું.

યોજનાના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો અને અમલીકરણ

સરકાર દ્વારા આ 500 ગામો માટે એક ચોક્કસ રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જે અંતર્ગત નીચે મુજબની પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવશે:

1. તાલીમ અને માર્ગદર્શન : ખેડૂતોને જીવામૃત અને ઘનજીવામૃત જેવી પ્રાકૃતિક ખાતર બનાવવાની પદ્ધતિઓ વિશે કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ અને નિષ્ણાતો દ્વારા પાયાનું શિક્ષણ પૂરું પાડવામાં આવશે.

2. માર્કેટિંગ લિન્કેજ : પ્રાકૃતિક ખેતીના ઉત્પાદનોને યોગ્ય બજાર મળે તે માટે સ્થાનિક મંડીઓ અને શહેરી કેન્દ્રો સાથે સીધું જોડાણ કરવામાં આવશે.

3. પ્રમાણીકરણ (Certification) : ખેડૂતોના ઉત્પાદનો શુદ્ધ છે તેની ખાતરી કરવા માટે સર્ટિફિકેશનની પ્રક્રિયાને વેગ આપવામાં આવશે, જેથી ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ વધી શકે.

ખર્ચમાં ઘટાડો અને ટકાઉ ખેતી

પ્રાકૃતિક ખેતીનો મુખ્ય આધાર દેશી ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્ર પર રહેલો છે. આ પદ્ધતિથી મોંઘા રાસાયણિક ખાતરો અને દવાઓનો ખર્ચ લગભગ શૂન્ય થઈ જાય છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને દેવાના ચક્રમાંથી બહાર લાવીને 'ઓછા ખર્ચે વધુ ઉત્પાદન' તરફ વાળવાનો છે. આ ઉપરાંત, આ પદ્ધતિમાં પાણીનો વપરાશ પણ તુલનાત્મક રીતે ઓછો થાય છે, જે પાણીની અછત ધરાવતા વિસ્તારો માટે ફાયદાકારક છે.

અહીંથી 2 મિનિટમાં જીવામૃત બનાવતા શીખો - https://youtu.be/D22N_2GSRXc

બજેટ અને આર્થિક જોગવાઈ

રાજ્ય સરકાર દ્વારા બજેટમાં પણ આ યોજનાના સુચારૂ અમલીકરણ માટે નાણાકીય જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. જેમાં ખેડૂતોને સાધન-સહાય અને તાલીમ શિબિરો માટે ભંડોળ ફાળવવામાં આવ્યું છે. આ યોજના દ્વારા ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રને લાંબા ગાળાના આર્થિક અને પર્યાવરણીય ફાયદાઓ આપવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.