ગુજરાત સરકાર દ્વારા ખેડૂતોના કલ્યાણ માટે અનેક યોજનાઓ ચલાવવામાં આવે છે, જેમાં 'મુખ્યમંત્રી કિસાન પરિવાર અકસ્માત વીમા યોજના' અત્યંત મહત્વની છે. ખેતીકામ કરતા ખેડૂતોને અવારનવાર જોખમોનો સામનો કરવો પડતો હોય છે.

અકસ્માતે થતા મૃત્યુ કે અપંગતાના કિસ્સામાં ખેડૂતનો પરિવાર નિરાધાર ન બને તે માટે સરકાર આ યોજના હેઠળ આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે.

આ યોજનાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે ખેડૂતોએ આ વીમા માટે કોઈપણ પ્રકારનું પ્રીમિયમ ભરવાનું હોતું નથી. રાજ્ય સરકાર પોતે જ વીમા કંપનીને પ્રીમિયમની રકમ ચૂકવે છે, જેથી રાજ્યના તમામ ખાતેદાર ખેડૂતોને આ સુરક્ષાનો લાભ વિનામૂલ્યે મળે છે.

યોજના હેઠળ મળવાપાત્ર આર્થિક સહાય

આ યોજના અંતર્ગત અકસ્માતની ગંભીરતા મુજબ સહાયની રકમ નક્કી કરવામાં આવી છે. જો કોઈ ખેડૂતનું અકસ્માતમાં મૃત્યુ થાય છે, તો તેના વારસદારને 4 લાખ રૂપિયાની સહાય આપવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, અકસ્માતમાં બે અંગો (જેમ કે બે આંખ, બે હાથ અથવા બે પગ) ગુમાવવાના કારણે 100% અપંગતા આવે તો પણ 4 લાખ રૂપિયા મળવાપાત્ર છે.

જો અકસ્માતને કારણે કોઈ ખેડૂત એક આંખ અથવા એક અંગ ગુમાવે છે, એટલે કે 50% અપંગતાના કિસ્સામાં, સરકાર દ્વારા 2 લાખ રૂપિયાની સહાય મંજૂર કરવામાં આવે છે. આ રકમ સીધી જ લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે, જે પરિવારને મુશ્કેલ સમયમાં આર્થિક ટેકો પૂરો પાડે છે.

લાભ મેળવવા માટેની પાત્રતા અને શરતો

આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે અમુક ચોક્કસ માપદંડો નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે. મુખ્યત્વે, મૃતક કે અપંગ વ્યક્તિ ગુજરાત રાજ્યના ખાતેદાર ખેડૂત હોવા જોઈએ. જો જમીન સંયુક્ત નામે હોય, તો સાત-બારના ઉતારામાં નામ ધરાવતા તમામ સભ્યો આ યોજના માટે પાત્ર ગણાય છે. આ ઉપરાંત, ખેડૂત ખાતેદારના પત્ની, પુત્ર કે પુત્રી પણ આ યોજના હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા છે.

ઉંમરની મર્યાદાની વાત કરીએ તો, અકસ્માત સમયે વ્યક્તિની ઉંમર 5 વર્ષથી 70 વર્ષની વચ્ચે હોવી જોઈએ. આ યોજનામાં માત્ર ખેતી દરમિયાન થતા અકસ્માત જ નહીં, પરંતુ સાપ કરડવો, વીજળી પડવી, માર્ગ અકસ્માત કે ઊંચાઈ પરથી પડવા જેવા અકસ્માતોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

અરજી કરવાની પ્રક્રિયા અને જરૂરી દસ્તાવેજો

યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે અકસ્માત થયાના 150 દિવસની અંદર નિયત નમૂનામાં અરજી કરવી ફરજિયાત છે. અરજી સાથે ખેતીની જમીનના 7/12 અને 8-અ ના ઉતારા, મૃત્યુનું પ્રમાણપત્ર (મૃત્યુના કિસ્સામાં), એફ.આઈ.આર. (FIR) ની નકલ, પંચનામું અને પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ જેવા દસ્તાવેજો જોડવાના રહે છે.

તૈયાર કરેલી અરજી જિલ્લા ખેતીવાડી અધિકારીની કચેરીએ જમા કરાવવાની હોય છે. અરજીની યોગ્ય ચકાસણી થયા બાદ વીમાની રકમ મંજૂર કરવામાં આવે છે. ખેડૂતોએ આ બાબતે જાગૃત રહીને સમયસર પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જોઈએ જેથી આર્થિક સહાય મેળવવામાં કોઈ અવરોધ ન આવે.